Blog
Οι Έλληνες δεν εκτιμούν το χειροποίητο;
Ή μήπως έχει γίνει πιο δύσκολο να αναγνωρίσουν την αξία του;
«Οι Έλληνες δεν εκτιμούν το χειροποίητο». Είναι μια φράση που ακούμε συχνά από χειροτέχνες και δημιουργούς. Μια φράση που συνήθως συνοδεύεται από παραδείγματα:
«Δεν θέλουν να πληρώσουν για κάτι που χρειάστηκε ώρες για να φτιαχτεί».
«Προτιμούν να αγοράσουν κάτι φθηνότερο από μια μεγάλη αλυσίδα».
«Στο εξωτερικό εκτιμούν περισσότερο τους δημιουργούς».
«Ο κόσμος θέλει χειροποίητα, αλλά δεν θέλει να πληρώσει την τιμή τους».
Όμως είναι πραγματικά έτσι;
Οι Έλληνες δεν εκτιμούν το χειροποίητο; Ή μήπως η απάντηση είναι λίγο πιο σύνθετη;
Γιατί υπάρχουν χώρες όπου οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν επίσης οικονομικές δυσκολίες, πληθωρισμό και μειωμένη αγοραστική δύναμη, αλλά συνεχίζουν να αγοράζουν χειροποίητα προϊόντα.
Τι συμβαίνει λοιπόν στην Ελλάδα;
Έχει πέσει η αξία του χειροποίητου; Έχει κορεστεί η αγορά; Έχει δημιουργηθεί δυσπιστία στους καταναλωτές; Ή μήπως, σε έναν κόσμο όπου πλέον σχεδόν τα πάντα μπορούν να παρουσιαστούν ως «χειροποίητα», έχει γίνει πιο δύσκολο να καταλάβουμε τι πραγματικά αγοράζουμε;
«Οι Έλληνες δεν εκτιμούν το χειροποίητο»: γεγονός ή γενίκευση;
Ας ξεκινήσουμε από την ίδια τη φράση. Το ότι ένας καταναλωτής δεν αγοράζει ένα χειροποίητο προϊόν δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν εκτιμά τη χειροτεχνία. Μπορεί:
- να μην μπορεί να το αγοράσει οικονομικά,
- να μην το χρειάζεται,
- να μην το θεωρεί αρκετά ξεχωριστό,
- να μην καταλαβαίνει γιατί κοστίζει όσο κοστίζει,
- να μην εμπιστεύεται τον συγκεκριμένο πωλητή,
- να έχει απογοητευτεί από προηγούμενη αγορά,
- ή απλώς να προτιμά να διαθέσει τα χρήματά του κάπου αλλού.
Αυτό είναι σημαντικό. Γιατί πολλές φορές μεταφράζουμε το: «Δεν αγοράζω αυτό το προϊόν» σε «Δεν εκτιμώ το χειροποίητο». Και τα δύο δεν είναι απαραίτητα το ίδιο.
Ο καταναλωτής δεν είναι υποχρεωμένος να αγοράσει ένα προϊόν επειδή είναι χειροποίητο. Όπως και ο δημιουργός δεν είναι υποχρεωμένος να πουλήσει ένα προϊόν σε τιμή που δεν του επιτρέπει να συνεχίσει να δημιουργεί.
Η οικονομική πίεση είναι πραγματική
Δεν μπορούμε να μιλάμε για την αγορά χειροποίητων προϊόντων αγνοώντας την οικονομική πραγματικότητα. Όταν τα καθημερινά έξοδα αυξάνονται και το διαθέσιμο εισόδημα μειώνεται, οι καταναλωτές γίνονται πιο προσεκτικοί και σκέφτονται περισσότερο πριν αγοράσουν.
Μπορεί να αγοράσουν ένα προϊόν αξίας 50€, 100€ ή και περισσότερο. Αλλά θέλουν να νιώθουν ότι η αγορά αυτή αξίζει τα χρήματά τους.
Ένα ακριβό προϊόν μπορεί να θεωρηθεί απόλυτα δικαιολογημένο όταν ο καταναλωτής καταλαβαίνει την αξία του.
Το πρόβλημα δημιουργείται όταν ένα χειροποίητο προϊόν των 50€ εμφανίζεται δίπλα σε ένα προϊόν των 5€ που μοιάζει οπτικά σχεδόν ίδιο. Τότε ο δημιουργός εκτός από το να ανταγωνίζεται τους άλλους δημιουργούς, ανταγωνίζεται και ολόκληρη τη βιομηχανία μαζικής παραγωγής.
Όταν όλα μοιάζουν χειροποίητα
Ο σύγχρονος καταναλωτής βλέπει πλέον αμέτρητα προϊόντα. Στα social media, στις online πλατφόρμες, στα marketplaces, στα bazaar και στα καταστήματα μπορεί να συναντήσει:
- πραγματικά χειροποίητα προϊόντα,
- προϊόντα που συναρμολογούνται με έτοιμα εξαρτήματα,
- προϊόντα μαζικής παραγωγής,
- προϊόντα που έχουν υποστεί μια μικρή χειροποίητη παρέμβαση,
- προϊόντα χονδρικής,
- προϊόντα που αγοράζονται από διεθνείς πλατφόρμες χαμηλού κόστους,
- ακόμη και προϊόντα που παρουσιάζονται ως χειροποίητα ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι.
Και όλα αυτά μπορεί να εμφανίζονται στο ίδιο κατάστημα, στο ίδιο σημείο, στην ίδια αγορά.
Ο καταναλωτής βλέπει ένα προϊόν των 15€, ένα προϊόν των 45€ και ένα προϊόν των 80€. Αν δεν έχει αρκετές πληροφορίες, η σύγκριση γίνεται απλή: «Γιατί να αγοράσω αυτό των 45€ όταν υπάρχει κάτι παρόμοιο με 15€;»
Αυτό σημαίνει ότι ο καταναλωτής δεν μπορεί πάντα να διακρίνει τη διαφορά. Και όταν η αγορά γεμίζει με προϊόντα που παρουσιάζονται με τον ίδιο τρόπο, η λέξη «χειροποίητο» από μόνη της αρχίζει να χάνει τη δύναμή της.
Η εμπιστοσύνη επηρεάζει κάθε επόμενη αγορά
Ένας καταναλωτής μπορεί να έχει κάνει μια κακή αγορά. Μπορεί:
- το προϊόν να μην έμοιαζε με τις φωτογραφίες,
- η ποιότητα να ήταν χαμηλότερη από την αναμενόμενη,
- το προϊόν να χάλασε πολύ γρήγορα,
- η συσκευασία να ήταν πρόχειρη,
- η παραγγελία να καθυστέρησε υπερβολικά,
- η επικοινωνία με τον δημιουργό να ήταν δύσκολη.
Ο συγκεκριμένος πελάτης μπορεί να απογοητευτεί, εκνευριστεί και να πεί οτι «Δεν ξαναγοράζω χειροποίητα».
Και αυτό είναι ένα πρόβλημα για ολόκληρη την αγορά. Γιατί κάθε αγορά δημιουργεί μια εμπειρία.
Η καλή εμπειρία χτίζει εμπιστοσύνη.Η κακή εμπειρία δημιουργεί δυσπιστία. Και η δυσπιστία προς έναν δημιουργό, μπορεί να επηρεάσει το πώς ο καταναλωτής βλέπει ολόκληρη την αγορά των χειροποίητων προϊόντων.
Γι’ αυτό η ποιότητα, η συνέπεια, η ειλικρινής παρουσίαση του προϊόντος και η σωστή εξυπηρέτηση είναι μέρος της αξίας του χειροποίητου.
Όταν το χειροποίητο δεν ξεχωρίζει από το χειροποίητο
Το χειροποίητο προϊόν κάποτε μπορούσε να ξεχωρίζει απλώς και μόνο επειδή ήταν χειροποίητο. Σήμερα αυτό δεν αρκεί πάντα.
Υπάρχουν χιλιάδες δημιουργοί που φτιάχνουν παρόμοια κοσμήματα, κεριά, σαπούνια, τσάντες, διακοσμητικά, ρούχα και αξεσουάρ. Όλα αυτά δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ο καταναλωτής σκέφτεται «Άλλο ένα παρόμοιο προϊόν».
Εδώ βρίσκεται και μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τους δημιουργούς.
Ο δημιουργός γνωρίζει όλα όσα κρύβονται πίσω από ένα προϊόν: την τεχνική, την εμπειρία, τις δοκιμές, τον χρόνο και τη δουλειά που χρειάστηκε για να δημιουργηθεί.
Ο πελάτης όμως βλέπει το τελικό αντικείμενο. Αν η μόνη πληροφορία που έχει είναι «Χειροποίητο κολιέ, 45€» θα το συγκρίνει με άλλα κολιέ.
Αν όμως καταλάβει τι κάνει το σχέδιο ξεχωριστό, ποια τεχνική χρησιμοποιείται, ποια είναι η διαδικασία και γιατί το συγκεκριμένο προϊόν δεν μπορεί να παραχθεί μαζικά, τότε βλέπει μια δημιουργία με συγκεκριμένη αξία.
Πώς γίνεται η αξία του χειροποίητου ορατή;
Τι χρειάζεται να δει, να καταλάβει και να αισθανθεί ένας καταναλωτής για να επιλέξει το χειροποίητο προϊόν;
Εδώ έρχεσαι εσύ σαν δημιουργός βοηθώντας τον υποψήφιο πελάτη να σε επιλέξει. Για παράδειγμα:
- Αντί να δείξεις μόνο το τελικό προϊόν, δείξε μέρος της διαδικασίας.
Μια φωτογραφία ή ένα βίντεο από την κατασκευή μπορεί να δείξει μια τεχνική, ένα στάδιο της διαδικασίας ή τη λεπτομέρεια που δεν φαίνεται στο τελικό αποτέλεσμα. - Αντί να γράψεις μόνο «χειροποίητο», εξήγησε τι το κάνει ξεχωριστό.
Ποια τεχνική χρησιμοποιείς; Ποια υλικά; Τι απαιτεί ιδιαίτερη δεξιότητα; Τι δεν μπορεί να παραχθεί μαζικά; - Αντί να παρουσιάσεις μόνο ένα προϊόν, δείξε την ιδέα πίσω από αυτό.
Γιατί δημιουργήθηκε; Τι σε ενέπνευσε; Ποια ανάγκη ή ποια αισθητική θέλεις να εκφράσει;
Και φυσικά, φρόντισε η εμπειρία του πελάτη να ανταποκρίνεται σε αυτό που υποσχέθηκες.
Η ποιότητα του προϊόντος, η συσκευασία, η επικοινωνία και η συνέπεια στην εξυπηρέτηση είναι όλα μέρος της αξίας που αγοράζει ο πελάτης.
Ίσως, τελικά, το ερώτημα να μην είναι γιατί οι Έλληνες δεν εκτιμούν το χειροποίητο αλλά
τι μπορούμε να κάνουμε ώστε το πραγματικά χειροποίητο να γίνεται ξανά ορατό, κατανοητό και άξιο εμπιστοσύνης.
Και υπάρχει μία ακόμη ερώτηση που αξίζει να κάνεις στον εαυτό σου, ξέρεις πόσο πραγματικά αξίζει η χειροποίητη εργασία σου;
Το να γνωρίζεις το κόστος των υλικών σου είναι μόνο το πρώτο βήμα. Η τιμή ενός χειροποίητου προϊόντος πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τον χρόνο, την εργασία, τα έξοδα της επιχείρησης και το κέρδος που χρειάζεσαι για να συνεχίσεις να δημιουργείς.
Κατέβασε δωρεάν τον οδηγό τιμολόγησης και μάθε πώς να υπολογίζεις πιο σωστά την τιμή των δημιουργιών σου.
